Water Water deficit especially after heading is one of the most effective factors of wheat yield loss in Iran and across the world and identifying the physiological traits related to plant resilience is of great importance in screening for tolerant varieties. The objective of this study was to evaluate the variation in stem reserves accumulation capacity and its relationship with remobilization in some wheat cultivars. 22 wheat cultivars were cultivated in a split plot design with three replications, full irrigation and 40% of field capacity being main plots. The amount of accumulation and remobilization was estimated by measuring internodes weight and stem soluble carbohydrates content (WSC). Significant genotypic variation among cultivars was observed under both normal and drought conditions. Maximum accumulation was found in lower internodes followed by peduncle and penultimate using dry weight measurement method. In WSC measurement method, however, maximum accumulation was observed in penultimate followed by lower internodes and peduncle. Cultivars ranking based on accumulation was also different in two methods. Drought stress caused decline in internodes weight, WSC and yield and remobilization efficiency. The specific stem weight had the highest correlation with remobilization. Significant correlation was found between grain yield and remobilization, specific stem weight and WSC.

به منظور ارزیابی تأثیر برگ زدایی بر میزان انتقال دوباره ی موادپروده در گندم در شرایط تنش کم آبی، آزمایشی مزرعه ای به صورت کرت های دوبار خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشکده ی کشاورزی دانشگاه شیراز در سال زراعی 93-1392 اجرا شد. تیمارها شامل رژیم آبیاری: آبیاری مطلوب و قطع آبیاری در مرحله ی گلدهی به عنوان عامل اصلی، رقم های گندم پیشتاز، چمران و مرودشت به عنوان عامل فرعی و سطوح برگ زدایی: بدون برگ زدایی و برگ زدایی در اواسط مراحل ساقه روی یا گلدهی به عنوان عامل فرعی فرعی بودند. نتایج نشان داد، برگ زدایی به ویژه در مرحله ی ساقه روی باعث کاهش معنی دار عملکرد دانه (پیشتاز 2/19 درصد، چمران 7/24 درصد و مرودشت 9/24 درصد) شد. بیشترین انتقال دوباره از تیمار برگ زدایی در ساقه روی مشاهده شد، به طوری که برگ زدایی در ساقه روی به ترتیب باعث افزایش 6/1 و 4/1 برابری سهم ذخایر ساقه و سنبله در عملکرد شد، هرچند منجر به جبران افت عملکرد ناشی از برگ زدایی نشد. رقم های پیشتاز و مرودشت به ترتیب بیشترین و کمترین انتقال دوباره را به خود اختصاص دادند. تنش کم آبی موجب افزایش انتقال دوباره و سهم نسبی ذخایر ساقه و سنبله در عملکرد شد، به گونه ای که سهم نسبی ساقه و سنبله در عملکرد دانه در شرایط مطلوب به ترتیب برابر با 1/9 و 8/6 درصد و در شرایط تنش کم آبی به ترتیب 2/15 و 3/26 درصد بود.، در این میان سهم نسبی رقم پیشتاز بیشتر بود. به طورکلی، نتایج این پژوهش نشان داد، اعمال تیمارهای تنش کم آبی و برگ زدایی به ویژه در اوایل فصل، انتقال دوباره ی ذخایر پیش از گلدهی و سهم نسبی ساقه و سنبله در عملکرد دانه را افزایش داد.

To study the effect of salinity stress on some physiological traits in wheat cultivars (Triticum aestivum L.), a factorial experiment based on randomized complete block design with three replicates was performed at 2017 in the research greenhouse of Agronomy Department, University of Tehran. Salinity treatments at two levels; control (1.2 dS/m) and sodium chloride treatment (16 dS/m) and seven wheat cultivars, Rowshan, Inia-66, Mahdavi, Khazar-1, Karaj-2, Ghods and Shole were the experimental treatments. According to the results, relative water content, yield and its components and potassium/sodium ratio decreased in all genotypes while Na+ content and remobilization of carbohydrates were increased. Salt resistant varieties, Roshan and Inia-66, had the highest level of relative water content, remobilization of soluble carbohydrates and number of grains per spike. In addition, Roshan cultivar showed the highest potassium concentration and K+/Na+ in the shoots, while Ghods and Sholeh as sensitive cultivars had the highest sodium concentration in the shoots. Findings showed that the ability of a cultivar to remobilize soluble carbohydrates is one of the traits that determine salt stress tolerance, hence, this trait is suitable for evaluating salt tolerance of wheat cultivars in the future investigations.

گندم اولین غله و مهمترین گیاه زراعی دنیاست و با توجه به افزایش رشد جمعیت نیاز به افزایش تولید آن هر ساله بیشتر می شود. در این بین، ایران به علت موقعیت خاص جغرافیایی دارای آب و هوای مدیترانه ای و جزء مناطق خشک و نیمه خشک دنیا به شمار می رود. تحت شرایط آب و هوای مدیترانه-ای، در گندم و سایر غلات پرشدن دانه معمولاً زمانی اتفاق می افتد که متوسط درجه حرارت محیط افزایش و میزان رطوبت قابل دسترس کاهش یافته است، که این امر سبب اختلال در فتوسنتز و کاهش فتوآسیمیلات تولیدی طی فرایند فتوسنتز جاری می شود. این در حالی است که در همین زمان تقاضا برای مواد فتوسنتزی برای پرشدن دانه ها و تقاضا برای تنفس نگهداری بیوماس زنده گیاه نیز افزایش می یابد و فتوسنتز جاری جوابگوی آنها نیست. بنابراین، کربن مورد نیاز برای پرکردن دانه های در حال رشد توسط سایر منابع تأمین کننده کربن ازجمله انتقال مجدد کربوهیدرات های ذخیره ای قبل از مرحله گرده افشانی از میانگره های ساقه تأمین می شود. پس بررسی عوامل مؤثر بر انتقال مجدد فتوآسیمیلات ها از قسمت های مختلف بوته می تواند راهکاری را پیش روی ما بگذارد که بتوان از این عوامل به نحو مطلوب تری جهت کاهش خسارات تنش خشکی و تولید مطلوب عملکرد گندم بهره جست.

مواد ژنتیکی موتانت ابزاری بسیار ارزشمند در درک فیزیولوژیکی انتقال مجدد هستند و می توانند در ایجاد رقم متحمل به تنش خشکی مفید باشند. دو لاین موتانت پیشرفته گندم نان (T-67-60 وT-65-7-1 ) به همراه رقم تیپ وحشی آن ها (رقم طبسی) در دو شرایط رطوبتی (مطلوب و 40-30 درصد ظرفیت مزرعه) به منظور بررسی انتقال مجدد کربوهیدرات های محلول ساقه به صورت یک آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار کشت شدند. آغاز اعمال تنش در مرحله ظهور کامل سنبله (زادوکس 60) بود و کربوهیدرات های محلول در 5 مرحله (0، 7، 14، 21 و 28 روز پس از گرده افشانی) به تفکیک میانگره های ساقه اندازه گیری شد. بر اساس نتایج می توان گفت تغییرات در دریافت سیگنال های پدیده پیری در اثر تنش خشکی، در قدرت مخزن، در مقدار ذخایر ساقه پیش از گرده افشانی و در استفاده از ظرفیت ذخایر طول ساقه از عوامل تأثیرگذار در بروز تنوع ژنوتیپ ها در انتقال مجدد کربوهیدرات های محلول ساقه در اثر تنش خشکی هستند. به نظر می رسد لاین موتانت T-65-7-1 از نظر انتقال مجدد و کارایی آن در تنش خشکی نسبت به رقم تیپ وحشی با دریافت سریع تر سیگنال های پیری (به عنوان عامل محرک انتقال مجدد)، قدرت مخزن بالاتر (عملکرد دانه بیشتر) و ظرفیت ذخیره بالاتر (حداکثر غلظت و چگالی محتوای کربوهیدرات بیشتر) به طور معنی داری بهتر عمل می کند. همچنین لاین موتانت T-65-7-1 از پتانسیل همه بخش های ساقه در انتقال مجدد کربوهیدرات های محلول ساقه به دانه در طی پر شدن دانه استفاده کرده است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

به منظور مطالعه انتقال مجدد نیتروژن در ژنوتیپ های برنج تحت تاثیر تیمارهای مختلف نیتروژن خاک در سال زراعی 1378-79 آزمایش مزرعه ای در موسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) به صورت اسپلیت پلات با طرح پایه های بلوک های کامل تصادفی و 4 تکرار انجام گرفت. پلات های اصلی شامل سطوح کود نیتروژنه N0)= صفر، 150=N1، 300=N2 کیلوگرم اوره در هکتار( و پلات های فرعی شامل ژنوتیپ های برنج 424)، 506 و 507) بود. نتایج نشان داد که انتقال مجدد نیتروژن در سطوح مختلف کود نیتروژنه تفاوت های معنی داری داشتند. به علاوه، اثر متقابل کود و ژنوتیپ بر انتقال مجدد نیتروژن معنی دار بود. اندام های مختلف هوایی ژنوتیپ های برنج (ساقه، برگ پرچم و سایر برگ ها) نیز در سطوح مختلف کود نیتروژنه از نظر انتقال مجدد نیتروژن رفتارهای متفاوتی داشتند، و برگ ها نقش بیشتری در تامین نیتروژن دانه ایفا کردند. در این مطالعه، همبستگی عملکرد با انتقال مجدد نیتروژن منفی بود. در حالی که همبستگی عملکرد با شاخص برداشت و تعداد روزها تا 50 درصد گلدهی مثبت و معنی دار بود. همچنین همبستگی انتقال مجدد نیتروژن با بیوماس منفی و معنی دار و همبستگی انتقال مجدد نیتروژن با تعداد روزها تا رسیدگی مثبت و معنی دار بود.

به منظور بررسی واکنش انتقال مجدد نیتروژن به تنش شوری و نحوه عرضه نیتروژن، پژوهشی در قالب آزمایش فاکتوریل با طرح پایه بلوک کامل تصادفی در سه تکرار و شامل تیمارهای: شوری: شاهد 1.1 دسی زیمنس بر متر (S0) و شوری 12 دسی زیمنس بر متر (S1)، نحوه عرضه نیتروژن: الف) تلقیح بذرها پیش از کاشت با باکتری ریزوبیوم ملیلوتی (N1)، ب) مصرف 400 میلی گرم در لیتر نیترات آمونیوم در محلول غذایی بدون تلقیح بذرها با باکتری (N2)، ج) تلقیح بذرها پیش از کاشت با باکتری ریزوبیوم ملیلوتی به همراه مصرف 400 میلی گرم در لیتر نیترات آمونیوم در محلول غذایی (N3)، بر روی دو رقم یونجه ایرانی شامل بمی و قره یونجه در گلخانه طرح حبوبات دانشکده کشاورزی کرج انجام پذیرفت. تنش شوری قابلیت جذب و تثبیت نیتروژن در ریشه و انتقال مجدد نیتروژن از ریشه به شاخساره را به طور معنی داری کاهش داد و درصد این کاهش در رقم قره یونجه از رقم بمی بالاتر بود. با توجه به وجود همبستگی مثبت میان انتقال مجدد نیتروژن از ریشه به شاخساره و تولید ماده خشک شاخساره پس از برگ زدایی، می توان گفت یکی از دلایل کاهش سرعت رشد مجدد شاخساره یونجه در شرایط تنش شوری، کاهش انتقال مجدد نیتروژن به شاخساره می باشد. بر این اساس انتقال مجدد نیتروژن از ریشه به شاخساره پس از برگ زدایی و تجدید رشد شاخساره در رقم بمی نسبت به رقم قره یونجه از تحمل نسبی بالاتری به تنش برخوردار است. بالاترین مقدار انتقال مجدد در تیمارهای N2 و N3 وجود داشت هر چند درصد بهره برداری از منابع نیتروژن ریشه برای انتقال مجدد نیتروژن در این تیمارها به طور معنی داری از تیمار N1 کمتر بود. در اثر تنش شوری انتقال مجدد نیتروژن در هر سه شکل عرضه نیتروژن کاهش یافت اما درصد این کاهش در تیمارهای N2 و N3 به طور معنی داری از تیمار N1 بالاتر بود. محتوای سدیم ریشه و شاخساره در تیمار N1 به طور معنی داری از دو تیمار دیگر کمتر بود و درصد افزایش در محتوای سدیم ریشه و شاخساره در مواجهه با تنش شوری هم در این تیمار پایین تر بود. بنابراین ممکن است که کاهش کمتر در انتقال مجدد نیتروژن و رشد مجدد پس از برگ زدایی در تیمار N1 از افزایش کمتر در محتوای سدیم ریشه و شاخساره در این تیمار ناشی شده باشد.

این آزمایش به منظور مطالعه تأثیر تراکم بذر در زمان کاشت و مقادیر مختلف کاربرد کود نیتروژن بر شاخص های انتقال مجدد گندم (رقم قابوس) در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گنبدکاووس به مدت دو سال (98-1397 و 1399-1398) در سه تکرار و به صورت اسپلیت-پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی انجام شد. در کرت های اصلی، سطوح نیتروژن خالص شامل صفر (شاهد)، 46، 92 و 138 کیلوگرم در هکتار از منبع اوره و در کرت های فرعی، تراکم کاشت در شش سطح (150، 225، 300، 375، 450 و 525 بذر در هر مترمربع) قرار گرفت. جهت مطالعه فرایند انتقال مجدد مواد فتوسنتزی به دانه، انتقال مواد فتوسنتزی به تفکیک از برگ ها، ساقه اصلی (بدون برگ) و اجزای سنبله بدون دانه بررسی شدند. نتایج نشان داد که از نظر درصد نیتروژن دانه و صفات انتقال مجدد گندم اختلاف معنی داری بین تیمارهای تراکم کاشت، کود نیتروژن و اثر متقابل تراکم کاشت× کود وجود داشت. بالاترین درصد نیتروژن دانه (87/1 درصد) در تیمار 138 کیلوگرم در هکتار نیتروژن و 450 بذر در مترمربع حاصل شد. در سال اول، بالاترین انتقال مجدد از گیاه (528/0 گرم در گیاه) در تیمار 92 کیلوگرم در هکتار نیتروژن و 375 بذر در مترمربع و در سال دوم، در تیمار شاهد، بالاترین میزان انتقال مجدد (345/0 گرم در گیاه)، در تراکم کاشت 300 بذر در مترمربع مشاهده شد و پس از آن با افزایش تراکم کاشت، از میزان انتقال مجدد کاسته شد.

به منظور بررسی نقش قارچ میکوریزا بر کارایی و سهم انتقال مجدد مواد فتوسنتزی جو دیم، آزمایشی تحت شرایط مزرعه به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی سرابله، ایلام در سال زراعی 99-1398 اجرا شد. تیمار های آزمایشی شامل ارقام جو (محلی، ماهور، خرم و فردان) و منابع کودی شامل شاهد (عدم مصرف منابع کودی)، 50 درصد نیاز فسفر گیاه به صورت کود شیمیایی، قارچ میکوریزا، قارچ میکوریزا همراه با 50 درصد نیاز فسفر گیاه به صورت کود شیمیایی و 100 درصد نیاز فسفر گیاه به صورت کود شیمیایی بودند. نتایج این پژوهش نشان داد که اثر برهم کنش رقم در منابع کودی بر کارایی انتقال مجدد از سنبله، سهم انتقال مجدد سنبله در عملکرد دانه، کارایی انتقال مجدد از ساقه، سهم انتقال مجدد ساقه در عملکرد دانه، میزان فتوسنتز جاری، سهم فتوسنتز جاری و سرعت پرشدن دانه معنی دار بود. برهم کنش رقم فردان در قارچ میکوریزا همراه با 50 درصد کود شیمیایی فسفر دارای بیش ترین کارایی انتقال مجدد از سنبله، سهم انتقال مجدد سنبله، میزان فتوسنتز جاری، سهم فتوسنتز جاری و سرعت پرشدن دانه بود. بیش ترین کارایی انتقال مجدد از ساقه، سهم انتقال مجدد ساقه در عملکرد دانه از برهم کنش رقم محلی در تیمار شاهد (عدم مصرف منابع کودی) به دست آمد. با توجه به نتایج به دست آمده نشان داده شد که در شرایط دیم منطقه رقم جدید فردان در قارچ میکوریزا همراه با 50 درصد کود شیمیایی فسفر، می تواند توصیه شود.